Đi biển với nhóm bạn, ban ngày thì tắm, chèo thuyền, ăn hải sản. Tới tối, sau bữa nướng ngoài bãi, cả bọn quay về phòng hoặc ngồi ở hiên resort nghe sóng. Có người lôi ra một bộ bài. Vậy là xong, khỏi phải nghĩ chơi gì nữa.
Sâm lốc hợp với những tối như vậy. Luật không quá rắc rối, mỗi ván nhanh, ai cũng nhập cuộc được, và khoảnh khắc ai đó hô “báo sâm” luôn làm cả bàn nhổm dậy.
Chuẩn bị gì cho một ván sâm
Chỉ cần một bộ bài tây 52 lá, loại bán ở bất kỳ tạp hóa nào. Theo luật phổ biến, sâm lốc chơi được từ hai tới năm người, mỗi người được chia mười lá. Bàn bốn người là vừa đẹp.
Thứ tự lá bài tính từ thấp lên cao là 3, 4, 5 cho tới 10, J, Q, K, A, và cao nhất là 2, dân chơi hay gọi là heo. Khác với tiến lên, sâm lốc thường không xét chất. Hai lá cùng số thì coi như bằng nhau, lá sau không chặn được lá trước.
Mang theo một cuốn sổ nhỏ để ghi điểm. Chơi với bạn bè trong chuyến đi thì ghi điểm cho vui, ai thua nhiều nhất thì sáng mai đi mua cà phê cho cả nhóm, vậy là đủ vui.
Các bộ bài thường gặp
Người đi đầu được đánh ra bất kỳ bộ nào, người kế tiếp phải đánh cùng loại và lớn hơn, hoặc bỏ lượt. Các bộ quen thuộc gồm:
- Rác, tức một lá lẻ.
- Đôi, hai lá cùng số.
- Sám cô, ba lá cùng số.
- Sảnh, từ ba lá liên tiếp trở lên, ví dụ 5-6-7 hay 9-10-J-Q. Sảnh phải đánh cùng độ dài thì mới chặn nhau được.
- Tứ quý, bốn lá cùng số, thường dùng để chặt heo.
Chuyện lá A và lá 2 có được nằm trong sảnh hay không, mỗi nơi chơi một kiểu. Có nhóm cho A-2-3, có nhóm chỉ cho Q-K-A. Nên thống nhất trước khi chia bài.
Đến lượt mình mà không có bài chặn, cứ bỏ lượt. Khi tất cả những người còn lại đều bỏ, người đánh sau cùng được đi tiếp bộ mới. Ai đánh hết bài trước thì thắng ván.
Báo sâm và chặn sâm
Đây là phần làm nên cái tên của trò chơi.
Sau khi chia bài, trước khi đánh, người nào thấy bài mình đủ mạnh để đánh liền một mạch hết mười lá mà không ai chặn được thì có thể báo sâm. Theo luật phổ biến, mỗi ván chỉ một người được báo, thường là người lên tiếng trước. Người báo sâm được đi đầu.
Nếu đánh hết bài trơn tru, người báo sâm thắng lớn, ăn điểm của tất cả những người còn lại theo mức cả nhóm đã thỏa thuận. Nhưng chỉ cần một người chặn được một bộ, coi như sâm bị chặn. Người báo sâm phải đền cho cả bàn, và người chặn thường được quyền đánh tiếp. Báo sâm là một phép thử với chính bài trên tay mình: bài tưởng chắc ăn, nhưng ai đó giấu một tứ quý thì mọi thứ đổ sụp.
Vì thế người chơi lâu thường chỉ báo sâm khi đã đếm kỹ. Họ có heo để giữ lượt, sảnh dài để xả bài, và không còn lá rác nhỏ nào dễ bị đè.
Thối bài, báo một và những luật phạt
Khi trên tay chỉ còn một lá, người chơi phải báo cho cả bàn biết. Theo luật nhiều nơi, người đánh ngay trước người báo một, nếu đánh rác, buộc phải đánh lá lớn nhất mình có để chặn. Ai quên báo hoặc cố tình xả lá nhỏ cho đối thủ về thì bị phạt.
Thối là khi ván kết thúc mà trong tay vẫn còn heo hoặc tứ quý chưa đánh. Mỗi lá thối bị tính phạt thêm. Người không kịp đánh lá nào trước khi có người về, gọi là cóng, cũng chịu phạt nặng hơn bình thường.
Ngoài đánh thường, có vài kiểu bài được thắng ngay khi vừa chia, hay gọi là tới trắng: sảnh rồng mười lá liên tiếp, tứ quý heo, năm đôi, hoặc mười lá cùng màu. Mỗi nhóm có thể công nhận nhiều hay ít trường hợp hơn, nên hỏi luật nhà trước.
Bài dân gian bây giờ cũng lên mạng
Các trò bài dân gian như sâm lốc nay cũng có bản online để chơi trên điện thoại. Sunwin cũng cung cấp các trò đánh bài đổi tiền, xem thêm ở Sunwin Bayern; những sân chơi kiểu này chỉ dành cho người từ 18 tuổi trở lên và cần chơi có trách nhiệm.
Vài lưu ý cho tối chơi bài ở resort
Đừng thức quá khuya nếu sáng mai còn đi tour ngắm bình minh hay lặn biển. Ngồi ngoài hiên thì để ý gió biển, bài nhẹ dễ bay, nên chặn bằng một chiếc ly hoặc chơi trong phòng. Giữ âm lượng vừa phải, vì phòng bên cạnh có thể là gia đình có con nhỏ. Và nhớ dọn bàn trước khi đi ngủ.
Sâm lốc vui nhất khi cả bàn cười to lúc ai đó báo sâm rồi bị chặn ngay lượt đầu. Thắng thua chỉ là mấy dòng điểm trong cuốn sổ. Chuyến đi mới là thứ đáng nhớ.

